(Chinhphu.vn) – Ý kiến chuyên gia nhận xét cách thức rà soát, cắt giảm điều kiện kinh doanh của Bộ Giao thông vận tải vẫn chưa thực sự quyết liệt và trong tư duy quản lý của Bộ có hai điểm rất mấu chốt cần thay đổi.
Ông Phan Đức Hiếu cho rằng cách thức rà soát, cắt giảm điều kiện kinh doanh của Bộ Giao thông vận tải vẫn chưa thực sự quyết liệt.

Phát biểu tại hội thảo lấy ý kiến danh mục rà soát điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực giao thông vận tải” tổ chức chiều 26/3, ông Phan Đức Hiếu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng việc Bộ Giao thông vận tải chuyển các điều kiện kinh doanh thành quy định về quản lý hoạt động vận tải hoặc quy định về trách nhiệm thì đó chỉ là việc chuyển từ trạng thái nọ sang trạng thái kia, chứ không phải là cắt bỏ.

“Tôi cho rằng Bộ nên mạnh dạn cắt bỏ. Bởi chỉ cái thực bỏ đi thì mới giảm gánh nặng cho doanh nghiệp, còn nếu chỉ chuyển chi phí từ trạng thái này sang trạng thái khác thì gánh nặng chưa được giảm”, ông Hiếu nói.

Ông Hiếu cũng cho rằng đợt rà soát điều kiện kinh doanh lần này của Bộ Giao thông vận tải vẫn chỉ mang tính kỹ thuật, nặng về cơ học, tức là rà soát theo tinh thần cái gì chưa rõ thì bãi bỏ.

“Điều đó cũng tốt thôi nhưng tôi cho rằng việc cắt giảm lần này phải giống như một cuộc cải cách về thể chế, về quy định pháp luật. Nó phải thực sự là gỡ bỏ các quy định đang cản trở việc kinh doanh chứ không phải chỉ là sàng lọc”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Theo vị Viện phó CIEM, Bộ Giao thông vận tải cần có một chủ thuyết, một quan điểm rõ ràng trong việc tiếp cận hoạt động vận tải. Cụ thể, ông Hiếu cho rằng Bộ đang chia vận tải đường bộ thành 4 loại hình và đang cố gắng quy định các điều kiện để loại hình này không cạnh tranh với loại hình kia. Điều này, vô hình trung, lại khiến thị trường bị phân mảnh.

“Chúng ta quy định xe hợp đồng không được đón trả quá 30% số khách chắc là để hạn chế xe hợp đồng trà trộn, tranh giành với xe tuyến cố định. Nhưng cái cần phải làm để các loại hình cạnh tranh với nhau” - ông Hiếu nêu.

“Tôi cho rằng đến lúc phải tư duy rằng 4 loại hình phải tuân theo sự quyết định của thị trường. Chúng ta cần phải cởi mở thực sự và các phương thức kinh doanh vận tải phải có quyền cạnh tranh lẫn nhau để lấn sân lẫn nhau, như vậy thì người tiêu dùng, xã hội mới được hưởng lợi ích”, ông Hiếu nói.

Không thể bắt doanh nghiệp chịu trách nhiệm về những việc họ không làm

Một vấn đề khác, theo ông Hiếu, trong kinh doanh truyền thống và tư duy pháp luật truyền thống, một người đã kinh doanh là phải lập doanh nghiệp. Đã là doanh nghiệp thì phải có tài sản, phải mua thiết bị. Người tham gia kinh doanh cũng phải là cán bộ, công nhân viên của doanh nghiệp đó, tức là buộc phải tổ chức kinh doanh từ đầu đến cuối, phải chịu trách nhiệm với khách hàng.

“Nhưng bây giờ các nhà đầu tư không kinh doanh từ đầu đến cuối nữa. Người ta chỉ chọn kinh doanh một trong số các công đoạn đó. Như Uber, họ chỉ kinh doanh dịch vụ kết nối thôi. Như vậy cách tiếp cận của dự thảo Nghị định 86 buộc phải chấp nhận một cuộc chơi là người ta kinh doanh đến đâu thì mình điều chỉnh đến đấy.

“Không thể bắt người chỉ kinh doanh kết nối phải chịu trách nhiệm với cả lái xe. Lái xe đâu phải người lao động của tôi. Người lao động phải bằng chi phí của mình tự trang trải lấy. Như vậy xã hội mới hiệu quả”, ông Hiếu phân tích.

Từ cách tiếp cận trên, ông Hiếu cho rằng môi trường kinh doanh công bằng tức là đã kinh doanh ở Việt Nam thì phải có pháp nhân Việt Nam, hoạt động kinh doanh phải tính doanh thu, hạch toán và trả thuế. “Còn không thể bắt doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm cho tất cả các khâu mà họ không làm. Nếu bắt như vậy thì là bất công”, ông nói.

Với các phân tích như trên, ông Hiếu cũng suy ra rằng hiện nay, cơ quan quản lý nhà nước đang bó buộc doanh nghiệp taxi truyền thống, buộc họ phải kinh doanh từ đầu đến cuối và phải chịu trách nhiệm cho mọi hoạt động. Điều này làm gia tăng chi phí rất lớn cho các doanh nghiệp.

“Tôi cho rằng nhiều điều kiện kinh doanh với taxi cần bãi bỏ, đặc biệt là các điều kiện đang làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp. Ví dụ như tần số, hiện thời hạn cấp tần số là 10 – 12 tháng. Tôi cho rằng cái này cực kỳ rủi ro cho doanh nghiệp. Tại sao không phải là vô thời hạn. Anh có thể trả phí hàng năm nhưng khi đã cấp cho tôi 1 tần số để tôi sử dụng thì tại sao lại phải hạn chế thời gian?”, ông Hiếu nói.

Do vậy, ông Hiếu tái đề xuất là cần bãi bỏ hoàn toàn các điều kiện kinh doanh bất cập, gây cản trở cho doanh nghiệp. “Tất cả các gánh nặng hiện nay phải dứt khoát bãi bỏ, vì nhu cầu tự thân của nó chứ không phải vì cái mới xuất hiện mới bãi bỏ”, ông Hiếu nói thêm.

Thành Đạt